Wat geweest is in April

 

Voor de aprilavond was ons zeer gewaardeerd lid, de heer Tomey, uitgenodigd voor een lezing over de prachtige natuur van Irian Jaya, het voormalige Nieuw Guinea. Daar waren heel wat mensen op af gekomen want de zaal was zeer goed gevuld (24 personen). Ton Blokland heette alle aanwezigen van harte welkom en bracht de groeten over van ons lid de heer Arup die helaas om gezondheidsredenen niet meer in staat is om onze avonden bij te wonen.

 

De inmiddels opgeheven vereniging ‘Het Zeepaardje’  heeft onze vereniging boeken ter beschikking gesteld.  Deze kunnen door de leden worden meegenomen indien daar belangstelling voor is.

 

De heer Tomey heeft 2 nieuwe boeken laten uitgeven. Tijdens de pauze kan een inkijkexemplaar worden ingezien.

 

Onze penningmeester Piet Muller meldt dat nog niet alle leden hun contributie voor dit jaar hebben voldaan. De leden die nog moeten betalen krijgen de volgende maand het verenigingsblad met een rode sticker in de bus.

 

Na deze huishoudelijke mededelingen kreeg Wim Tomey het woord voor zijn lezing: ‘De wondere wereld van West Papua Nieuw Guinea

 

Tomey begon zijn verhaal met te vertellen dat deze lezing in vergelijking met zijn andere lezingen niet erg populair is. Tomey heeft deze lezing pas 9x gegeven en dat is vergeleken met de lezing ‘Klein grut’ (126x) niet erg veel. Gek genoeg is er de laatste tijd ineens weer meer belangstelling voor dit onderwerp (6 aanvragen ontvangen in de laatste 3 weken).

 

Tomey is in de loop der jaren veel in Indonesië geweest en heeft daarbij ook Nieuw Guinea bezocht. Aan de presentatie zijn extra dia’s toegevoegd van de in Nieuw Guinea voorkomende regenboogvissen. Daarmee komen ook de liefhebbers van deze vissen ruimschoots aan hun trekken.

 

Irian is het hoofdeiland van Irian Jaya, de tegenwoordige naam van Nieuw Guinea. Om er te komen is nog niet zo gemakkelijk. Er komt veel papierwerk en geregel bij kijken en ook moeten de nodige inentingen ondergaan worden tegen bv. malaria. Tomey vertelde dat hij ooit malaria heeft opgelopen in Madagaskar en toen met zeer hoge koorts (42 0C) ziek lag. Nu heeft Tomey inmiddels zoveel antistoffen in zijn lichaam dat hij niet langer een injectie nodig heeft.

 

Vanuit Nederland vlieg je of naar Jakarta of naar Medan en vandaar kun je met de nodige moeite doorvliegen naar Biak op Irian Jaya. Het nationale symbool van Irian Jaya is de Casuari vogel. Dit is een prachtig beest maar ook zeer gevaarlijk.

 

Irian Jaya bestaat uit bergachtig gebied dat ontstaan is omdat de aardschollen op elkaar stoten. Het land was vroeger eigenlijk zee en dat kun je nog zien aan de vissen die er in de verschillende meren en rivieren voorkomen. Die hebben allemaal dubbele rugvinnen. Het zijn secondaire zoetwatervissen d.w.z. dat het eigenlijk van oorsprong zoutwater vissen waren maar dat ze zich in de loop der tijd hebben aangepast aan het zoete water. Een fraai voorbeeld van zo’n vis die zich heeft aangepast is Glossolepis incisus. Deze komt o.m. voor in het Sentanimeer. Deze vis zet elke dag zo’n 10-15 eieren af en heeft daarbij afzetsubstraat nodig om de eieren goed te kunnen afstoten. De eitjes zijn voorzien van een soort kleverig draadje waarmee ze aan de planten blijven ‘plakken’. Als je deze dieren wilt kweken heb je mengvoeder nodig omdat de eieren natuurlijk niet allemaal tegelijk zullen uitkomen.

 

De temperatuur van het water in het Sentanimeer is in de bovenste 4 á 5 meter veel hoger dan in de laag daaronder. Die hogere temperatuur vormt een soort van barrière voor de vissen in de stroompjes die uitmonden in het meer. De temperatuur van deze stroompjes is lager dan die van het meer en daarom zwemmen de vissen niet naar het meer.

 

Regenboogvissen hebben een karakteristiek goudgele streep van hun neus naar de voorste vinstralen van de rugvin. Hoe meer opgewonden de vis is hoe meer deze streep a.h.w. gaat golven. Een bijzonder fraai gezicht. Melanotaenia affinis is een prachtige regenboogvis die af en toe flink kan ‘gapen’.

 

Van alle vissen die uit het ei komen blijft maar ca. 0,2% leven. De rest gaat dood door een tekort aan voedsel of gewoon omdat ze worden opgegeten door andere dieren. Soms eten de vissen 2 tot 3 maanden niet omdat er geen voedsel aanwezig is. De regentijd brengt een grote verandering qua watersamenstelling met zich mee waardoor veel dieren sneuvelen. In ons aquarium hebben de dieren het qua voeding verhoudingsgewijs veel beter dan in de vrij natuur. Ze zullen dan ook veel groter worden.

 

In de zgn ‘vogelkop’  van Irian Jaya komt de schitterende Melanotaenia boesemani voor. Helaas zie je tegenwoordig in de handel veel slechte nakweek van deze vis met weinig of geen kleur.

 

Tomey heeft m.b.v. een terreinwagen een tocht gemaakt door het moeilijk begaanbare gebied en onderweg veel mooie natuur gezien. Oppassen voor de wantsen of bootsmannen want deze kunnen gemeen prikken.

 

We kregen een schitterende serie regenboogvissen te zien o.m.: Bedotia gaeyi, Glossolepis wanamensis, Pseudomugil spec (blauwoogje), Rhadinocentrus ornatus, Melanotaenia splendens

 

Naast de prachtige regenboogvissen waren er ook andere dieren te bewonderen waaronder gekko’s, leguanen, hagedissen en paradijsvogels. Naast dieren vond Tomey er ook nog planten als: Cryptocoryne lingua en Cryptoryne ciliata.

 

Van zijn reizen probeert Tomey altijd een aantal dieren mee naar huis te nemen (met vergunning uiteraard). Helaas maakt de bureaucratie het vaak heel lastig om de dieren heelhuids thuis te krijgen. Tomey heeft wel wat manieren gevonden om onnodige vertraging zoveel mogelijk te vermijden en meestal lukt het hem wel om toch de dieren ongeschonden thuis te brengen.

 

Tomey is in oktober dit jaar 50 jaar bondskeurmeester en hoopt nog een keer Irian Jaya te kunnen bezoeken. We hopen voor hem dat dit mogelijk is.

 

Met een welverdiend applaus werd Tomey bedankt voor zijn prachtige lezing en daarmee was een eind gekomen aan deze interessante avond.

 

Tot de volgende keer.

 

Jan de Reus